Transformatör (Trafo) Nedir?

 Transformatör (Trafo) Nedir?
Trafo nedir kısaca tanımlayarak başlayalım yazımıza. Trafonun tam adı transformatördür. Elektrik enerjisinin niceliklerini dönüştürmeye yarar. Elektriksel bir devre elemanına verilen isimdir aynı zamanda. İngilizce bir terim olan “transformer” kelimesinden günümüze trafo olarak evrilmiştir. Transformer kelimesinin Türkçe anlamı “dönüştürücü”dür. İsminden de anlaşılacağı üzere trafolar elektrik enerjisinin niceliklerini istenilen değere dönüştürmeye yarar. Trafolar gerilim seviyesini frekans değiştirmeden manyetik indüksiyon yolu ile dönüştürmek için kullanılan devre elemanlarıdır. Hareketli bir parçası bulunmaz; bir çeşit elektrik makinesidir diyebiliriz. Transformatör (Trafo) Nedir?

Transformatör Ne İşe Yarar?

Transfırmatör ne işe yarar? sorusunun yanıtı ile devam edelim. Trafolar genellikle enerji iletiminde ve dağıtımından kullanılan makinalardır. Elektrik enerjisinin santrallerden kullanım alanına iletimi esnasında hatlarda güç kaybının yanı sıra gerilim düşüşleri de görülebilir. Bu durumu en aza indirebilmek için gücün sabit tutulması ancak gerilimin yükseltilmesi gerekir. Yani bu durum aslında akımın düşürülmesi anlamına gelir. Akımın düşürülmesiyle hatlarda kullanılan iletkenlerin kesitleri de küçülmüş olur. Bu küçülme sayesinde kayıplar azalır ve iletken maliyeti de otomatik olarak düşmüş olur. Trafonun kullanım amaçlarından biri voltaj ya da akımı indirmek ya da yükseltmek içindir.

Trafo Çalışma Prensibi Nedir?

Transformatörlerin çalışma prensibi, elektrik enerjisinin bir iletkenden diğerine manyetik akı vasıtasıyla iletilmesinden meydana gelmektedir.
Transformatörün yapısı en basit halde, iki bobinden ve nüveden oluşmaktadır. Nüvedeki bobinlerden birinin üzerinde gerilim uygulandığında nüve üzerinde bir manyetik akı oluşur. Oluşan manyetik akının yönü ve şiddeti sürekli değişir. Bu manyetik akı, çıkış bobini üzerinde bir gerilim indüklenmesini sağlar. Özetle, ilk bobine uygulanan gerilimden bir manyetik alan meydana gelir ve bu manyetik alan sayesinde bir diğer bobine enerji aktarımı gerçekleşir. Transformatördeki çıkış (secondary) sarım sayısı giriş (primary) sarım sayısından fazla ise çıkış gerilimi giriş geriliminden daha yüksek olur.

Sembolü ve Fiziksel Formülleri

Transformatör Dönüştürme Oranı

Aşağıdaki trafo bulunan elektrik devresinde bobinlerdeki gerilim, akım ve sipir sayısının birbirlerine oranları belirtilmiştir. Yazımızda daha önce belirttiğimiz gibi bobinler arasındaki gerilim oranı, akım oranı ile ters orantılı ve sipir sayısı oranı ile doğru orantılıdır.

Transformatör Çeşitleri ve Kullanım Alanları: Transformatör (Trafo) Nedir? ve Grubları?

Transformatör çeşitleri; kullanım amacına, nüve tipine, çalışma ortamına, faz sayısına göre ayrılır.

1- Nüve Tipine Göre Transformatörler

Nüve tipine göre trafolar; Çekirdek tipi, mantel tipi ve dağıtılmış tip olmak üzere 3 guruba ayrılır.

A) Çekirdek Tipi: Çekirdek tipi nüveler sargıların yalıtımlarının daha kolay olması sebebiyle yüksek gerilime sahip transformatörlerde kullanılır. Çekirdek tipi nüveler tek gözlüdür. Manyetik nüve kesiti her noktada aynıdır. Trafolarda manyetik nüveyi oluşturan sac parçalarının yerleşimi önemlidir. Ek yerlerin üst üste gelmemesine özen gösterin.
B) Mantel Tip: Bu tip nüvelerde sargılar ortadaki bacağa sarılır. Ortadaki ayak kesiti yandaki ayak kesitlerinin iki katıdır. Çekirdek tipi nüvenin tersine, alçak gerilimli transformatörlerde kullanılır.
C) Dağıtılmış Tip: ‘+’ şeklinde bir görüntüye sahip olan dağıtılmış tip nüvelerde; sargılar orta ayağa sarılmıştır. Dağıtılmış tip nüveler dört ayak tarafından kuşatılmıştır. Bu tip nüvelerde kaçak akımlar en alt düzeyde çalışır.

2- Kullanım Amacına Göre Transformatörler

A) Oto Transformatör: Oto transformatörlerde tek bir sargı hem primer hem sekonder olarak ayarlanmıştır. Küçük boyutu ile yüksek verim elde edilir.
B) Yalıtım (İzolasyon) Transformatörleri: Bu tip transformatörler gerilim dönüşüm amaçlı değil iki devreyi yalıtmak için kullanılır.
C) Alçaltıcı Transformatörler: En yaygın Transformatörler tipidir. Sekonder sargının gerilimi, primerdeki gerilimden düşük olan transformatörlere alçaltıcı transformatörler denir. Cep telefonlarımızın şarj aletlerinde ve şarjlı süpürgelerde bu tip trafolar kullanılır.
D) Yükseltici Transformatörler: Sekonder sargının gerilimi primerdeki gerilimden yüksek ise, yani çıkıştaki gerilim sinyali giriştekinden daha yüksek ise bu tip transformatörlere yükseltici transformatörler denir. Televizyonlarda bu tip trafolar kullanılır.
E) Ölçü Transformatörleri: Akım ve gerilim seviyesinin yüksek olduğu yerlerde ölçüm yapılabilmek için kullanılır.  Bu trafolar; sekonder sargılarında yüksek akımı ölçü aletlerinin ölçebileceği seviyeye düşürür. Böylece ölçümler kolay ve güvenli bir şekilde yapılır.

3- Çalışma Ortamına Göre

Transformatörler,  elektrik enerjisinin bulunduğu her yerde kullanılır. Bu yüzden çalışma ortamına gire çok çeşitli Transformatörler üretilmiştir. Farklı boyutta üretilen Transformatörler çalışma ortamının hava şartlarına göre özel olarak tasarlanmıştır.
Platform tipi transformatörler, yer altı tipi transformatörler, su altı tipi transformatörler ve iç mekân tipi transformatörler olarak sınıflandırılır.

4- Faz Sayısına Göre

A) Tek Fazlı Transformatörler: Tek fazlı transformatörlerde bir tane primer sargısı bulunur. Trafoda bulunan sekonder sargısı birden fazla olabilir.
B) Çok Fazlı Transformatörler: Çok fazlı transformatörlerde birden fazla primer sargısı bulunur. Giriş sinyali iki veya daha fazladır.
Transformatör (Trafo) Nedir? yazımızın da sonuna geldik. başka yazılarımız için ;

Diğer teknoloji haberleri için Tıklayın

Eğitim haberleri ve daha fazlası için Tıklayın

Savunma sanayi hakkında bilgiler için Tıklayın

Konferans arşivleri için Tıklayın

kaynak

https://www.incitas.com.tr/bilgi-merkezi/blog/trafo-nedir-trafo-ne-ise-yarar

https://www.guvenisregulator.com.tr/p117-transformator-nedir-cesitleri-ve-kullanim-alanlari

Berkay Kaşıkçı

17 aralık 2001 tarihin de doğdum ve kendimi bildim bileli elektronik cihazları tamiratı ile uğraş içindeyim. Akrabalarımızın ve ailelerimizin vesilesi ile bu yönde daha fazla yoğunluk verdim. Liseyi kazandığım gün ilk önceliğim uçak ve motor bakım meslek lisesiydi. listem de 3. sırada idi fakat gelmedi ve sağlık meslek lisesine gitmek zorun da kaldım . 4 sene boyunca sağlık dersleriyle yoğunlaştım ve burada eğitim görmeye başladım . Burada pek mutlu olmadığımı biraz geç fark ettim zaten çocukluk hayalini ben gerçekleştirememiştim burada ne işim vardı ? 4 sene sonun da üniversite sınavına girdim ve tek hedefim elektrik elektronik mühendisliği kazanmak idi. ve bu gerçekten çok zordu . Görmediğin derslerden çok zor sorularla  ve zor şartlar altında kazanmam gerekiyordu . Pes etmedim hırs ve azimle 2020 yılında elektrik ve elektronik bölümünü kazandım . Bir çok sertifikaya sahip ve öğrenmeye açığım . Burada bir çok eğitim paylaşılıyor bir çok danışman hocalarla eğitim veriliyor. Eğer siz de mühendis adaylarsanız ve öğrenmeye açıksanız burası tam size göre .Türkiye'yi daha iyi hale getirmek ve mühendis adaylarımızı yurt dışında ki rakiplerimizden çok daha iyi hale getirme dileğiyle kendinize iyi bakın...

Related post

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.