Elektrik Motoru

 Elektrik Motoru

Elektrik Motoru Nedir?

Elektrik Motoru Nedir? Elektrik Motoru Çeşitleri Nelerdir? Bu yazımızda Elektrik motorlarını inceleyeceğiz. Elektrik motoru elektrik enerjisini mekanik enerjiye çeviren makinedir.

Bütün elektrik motorları iki ana kısımdan oluşur. Rotor ve Stator. Stator motorun sabit, Rotor ise kendi çevresinde dönen, akım taşıyan, haraketli kısımıdır.  Bu ana parçalar, sargılar gibi elektrik akımını ileten parçalar, manyetik akıyı ileten parçalar ve vidalar ve yataklar gibi konstrüksiyon parçaları olmak üzere tekrar kısımlara ayrılır.

Elektrik Motoru İç Yapısı

Elektrik Motoru Çeşitleri:

Elektrik Motoru Çeşitleri

Elektrik Motoru Çeşitleri

Doğru Akım (DC) Motorlar:

Doğru akım motorlarının iki çalışma durumu vardır. Bunlar motor ve generatör çalışma durumlarıdır.

Motor yukarıda bahsettiğimiz gibi elektrik enerjisi ile çalışır ve mekanik enerji üretir. Motorun çalışma prensibini şöyle ifade edebiliriz; Manyetik alanda bulunan bir iletkenden akım geçilirse iletken haraket eder.

Generatör ise mekanik enerjiyi elektrik enerjisine dönüştürür. Generatörün çalışma prensibini ise şöyledir; Manyetik alanda bulunan bir iletken haraket ettilirse iletken uçlarına bir gerilim endüklenir.

Fırçalı Motorlar:

Rotor ile aynı mil üzerine yerleştirilmiş, rotor sargılarına gerilim uygulamak için kullanılan köllektörlere akım geçirmek için karbon (kömür) fırça kullanılır. Bu fırçaların kullanıldığı motor tiplerine fırçalı motor denilir. Sürülmesi kolaydır ancak fırçalar zamanla yıprandığı için bakım ister. Fırçalı motor çeşitleri;

  • Şönt Uyartımlı

  • Seri Uyartımlı

  • Serbest Uyartımlı

  • Kompunt Uyartımlı

Fırçasız Motorlar:

Bu tip motorlarda kollektör ve fırça bulunmaz, bu yüzden bu tip motorlara fırçasız motor adı verilir. Fırçalı motorlar gibi kolay sürülmezler bir sürücü devreye ihtiyaç duyarlar ama fırça ve kollektör bulunmadığından daha uzun ömürlüdür. Fırçasız motorlar hakkında daha detaylı yazı için tıklayın

Step (Adım) Motorlar:

Konumlama hassasiyeti en yüksek motor çeşididir. 3 boyutlu yazıcılarda ve bir çok robotik projede kullanılırlar. Çok hassas konumlama yapabilmelerine karşın fazla akım çekerler ve hareket hızları fırçalı ve fırçasız motorlara göre daha yavaştır.

Evrensel (Universal) Motorlar:

Üniversal motorlar hem alternatif akımda hem de doğru akımla çalıştırılmalarından ötürü en sık kullanılan motorlar arasındadır. Yapı itibariyle doğru akım seri motoru olan üniversal motorlar seri motorun hız-moment karakteristiğine sahiptirler. Bu motorlar her ne kadar doğru akım ve alternatif akımda çalışsalar da gösterdikleri hız-moment karakteristiği her iki uyartımda birbirinden farklıdır. Universal motorlar hakkında daha detaylı yazı için tıklayın

Alternatif Akım (AC) Motorlar:

Alternatif akım motorları, doğru akım motorlarında olduğu gibi iki ana kısımdan oluşur. Bu kısımlar rotor ve stator’dur. Senkron ve Asenkron olmak üzere iki çeşit AC makine vardır. Senkron motorlar statora verilen akımla aynı frekansta çalışabilirken asenkron motorlar indiksiyon akımı ile çalıştıkları için verilen akımla aynı frekansa çıkamazlar. Alernatif akım motorları genellikle üç fazlı elektrik sistemiyle çalışırlar.

Asenkron Motorlar:

Temel olarak duran bir kısım (Stator) ve dönel kısım (Rotor) bulunmaktadır. Bunlara ek olarak rotor yatakları, pervane, mil ve yan kapaklarda bulunmaktadır. Statorun şebekeden çektiği elektrik enerjisi stator ve rotor arasında ki hava aralığından transformasyon yoluyla rotora aktarılır. Bu şekilde mekanik enerji elde edilir. Asenkron makinalar senkron makinalar gibi doğru akıma ihtiyaç duymazlar. Bu yüzden tek uyartımlı sınıfa girerler. Asenkron makinalarda hem stator hem de rotorda sargılar bulunur. Rotorda bulunan sargıların türüne göre ikiye ayrılır… Asenkron motorlar hakkında daha detaylı yazı için tıklayın. Asenkron motorların çalışma prensibi yazısı için tıklayın

Senkron Motorlar:

Motorun üzerindeki yükün değişmesine rağmen devir sayısının sabit kaldığı motor tipidir. Senkron kelimesi eşzamanlı anlamına gelmektedir. Senkron motorlar senkron hızda dönerler, statora verilen akımla aynı frekansta çalışırlar bundan dolayı devir sayıları sadece frekans ve kutup sayıları değiştirilerek ayarlanır. 3 çeşit senkron motor bulunmaktadır bunlar;

  • Yuvarlak Kutuplu

  • Çıkık Kutuplu

  • Sabit Mıknatıslı

Diğer yazılarımız için;

Teknoloji haberleri için tıklayın

Eğitim haberleri ve daha fazlası için tıklayın

Savunma sanayi hakkında bilgiler için tıklayın

 

Kaynakça

https://tr.wikipedia.org/wiki/Elektrik_motoru

https://tr.wikipedia.org/wiki/AC_motor#:~:text=AC%20motor%2C%20alternatif%20ak%C4%B1m%20(AC,olan%20manyeto%2Dmotor%20kuvveti%20olu%C5%9Fturur.

https://www.elektrikrehberiniz.com/elektrik-motorlari/senkron-motor-nedir-15053/

Abdullah Kalaycı

Mekatronik Mühendisi

Related post

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.