Diyot Nedir? Diyot Yapısı Ve Çeşitleri

 Diyot Nedir? Diyot Yapısı Ve Çeşitleri

Diyot Nedir?

Diyot, elektrik akımının yalnız bir yönde geçişine izin veren, yarı iletken maddelerden yapılmış iki uçlu devre elemanıdır. Diyot, akımın bir yönde kolayca akmasına izin verir ancak akımın ters yönde akmasını ciddi bir şekilde kısıtlar. Bir yöndeki dirençleri ihmal edilebilecek kadar küçük, öbür yöndeki dirençleri ise çok büyük olan elemanlardır. Direncin küçük olduğu yöne “doğru yön” veya “iletim yönü”, direncin büyük olduğu yöne ise “ters yön” veya “tıkama yönü” denir.
Diyot
Diyotun anot ve katot olmak üzere iki kutbu bulunur. Anot kutbuna pozitif uç (+), katot kutbuna ise negatif uç (-) denir. Pozitif ve negatif kutup olarak da isimlendirilir. Diyotlar, akımı üzerlerinden yalnızca anottan katoda doğru iletirler. Diyotun iletime geçmesi ve akımı geçirmesi için Anot ucuna pozitif gerilim uygulanması gerekir. Aksi takdirde diyot iletime geçmez ve elektrik akımının geçişine izin vermez.
Diyot Kutupları Ve Sembolü

Diyotun Yapısı

Diyotlar, P tipi ve N tipi olmak üzere iki farklı yarı iletken malzemenin birleştirilmesi ile elde edilir. Bu iki yarı iletken malzemenin kesişme noktasında fakirleşmiş (nötr) bölge oluşur. Bu nötr bölge yalıtkan görevi görür ve herhangi bir akımın geçmesine izin vermez. Pozitif taraftan negatif tarafa doğru pozitif voltaj uygulandığında iki malzeme arasındaki nötr bölge kaybolur ve akım pozitif kutuptan negatif kutba doğru akmaya başlar. Böylece diyot iletime geçer.
Diğer yönden yani negatif taraftan pozitif tarafa doğru bir voltaj uygulandığında ise nötr bölge genişler ve herhangi bir akımın akmasına izin vermez. Ancak az miktarda da olsa akım akar ve bu akıma “sızıntı akımı” denir. Eğer ters yönde uygulanan voltaj miktarı yeterince yüksek olursa diyot bozulur ve akımın ters yönde geçmesine izin verir. Bu yüzden diyotları kullanım alanlarına göre seçmek önemlidir.
Diyot Yapısı
Diyotların çoğu Silikon, Germanyum ve Silisyum gibi yarı iletken malzemelerden yapılır. Diyotun iletime geçmesi için doğru yönde (Pozitiften Negatife) yeterli voltaj uygulanması gerekir. Genellikle bu voltaj değeri Silikon malzeme ile yapılan diyotlar için 0,6 V, Germanyum malzeme ile yapılan diyotlar için ise 0,3V civarındadır. Diyotların üzerinden akıtabileceği akım değeri sınırsız değildir ve devreye göre kullanılacak olan diyot akım kapasitesine göre seçilmelidir.
Diyot

Diyot Çeşitleri

Kristal (Doğrultucu) Diyotlar:

Kristal Diyot Ve Sembolü
En eski olan ve en çok kullanılan diyotlardır. Nokta temaslı diyotlar olarak da bilinir. Doğrultma amaçlı kullanılırlar. Kısa devre olması istenilmeyen yerler bu diyot çeşidi ile kesime uğratılır. Küçük akımlar veya yüksek frekanslarda, kırpıcı devrelerde, radyo, televizyon ya da dijital elektronik devrelerde kullanılır.

Köprü Tipi Diyotlar:

Köprü Diyot
4 adet kristal diyotun birbiri ile bağlanmasıyla elde edilir. 4 bacaklı olarak üretilirler. Bacaklardan ikisi alternatif akıma bağlanır. Diğer iki bacağı ise “+” ve “-” uçtur. 4 diyotlu tam dalga doğrultma devrelerinde ve orta uçlu trafolu tam dalga doğrultmaç devrelerin yapımında kullanılırlar.
Köprü Diyot       Sembolü

Zener Diyotlar:

Zener Diyot Ve Sembolü
Normal şartlarda kristal diyotlar ile aynı işi yaparlar. Devreye ters bağlandığında Kırılma gerilimine (Zener Gerilimi) kadar elektrik akımını iletemez, Kırılma gerilimi aşıldığı anda ise çok hızlı bir şekilde akım geçirir ve iletime devam eder. Ters gerilim kalkınca Zener Diyot da normale döner. Zener diyotlar devreye ters bağlanırlar. Gerilim sabitleme, sinyal kırpma, elektronik eleman koruma gibi görevleri vardır.

Tünel Diyotlar:

Tünel Diyot
Tünel diyotlar oldukça hızlı yarı iletken diyotlardır. Bu sebeple yüksek frekans uygulamalarında kullanılırlar. Diğer yarı iletken diyotlardan farkı, tünel olarak adlandırılan kuantum mekanik etkisine sahip olmasıdır. Bu etki sayesinde Osilatör ve Yükselteç devrelerinde kullanılan I-V (Akım-Gerilim) karakteristiğinde ters negatif direnç alanı sağlar.
Tünel Diyot Sembolü

Işık Yayan Diyot (LED):

Işık Yayan Diyot (LED)
Enerji verildiğinde farklı dalga boylarında ortama ışık yayan diyot tipleridir. Özellikle aydınlatma ve sinyalleme uygulamalarında kullanılırlar.
Işık Yayan Diyot (LED) Sembolü

Lazer Diyot:

Lazer Diyot
Bir Lazer Diyot LED’e benzer çünkü elektrik enerjisini ışık enerjisine dönüştürür. Fakat LED’den farklı olarak, Lazer Diyot tutarlı ve doğrusal bir ışık üretir. Lazer Diyot, iç kısmındaki bölgede elektron ve deliklerin bir araya geldiği bir PIN bağlantısından oluşur. Bunlar birleştiğinde, bir lazer ışını oluşturur. Lazer Diyotlar optik haberleşme, lazer pointer, CD ve DVD okuyucu, lazer yazıcı gibi yerlerde kullanılır.
Lazer Diyot Sembolü

Foto Diyot:

Foto Diyot
Foto Diyot, fotonları emerek elektrik akımına dönüştürür. Işık sensörü ve ışık dedektörü olarak çalışırlar. Güneş enerjisi panellerinde, CD çalarlarda kullanılırlar.
Foto Diyot Sembolü

Diğer Diyot Çeşitleri:

-Mikrodalga Diyot                               -Pin Diyot
-Gunn Diyot                                           -SMD (Chip) Diyot
-Çığ Diyot                                                -Ayarlanabilir Kapasiteli Diyot (Varaktör-Varikap)
-Silikon Diyot                                        -Ani toparlanmalı Diyot
-Germanyum Diyot                             -Baritt (Schottky) Diyot
-Dual Diyot                                             -Impatt Diyot
-Büyük Güçlü Diyot

Diyotların Kullanım Alanları:

-Şarj kontrol cihazları içerisinde ters akım geçişini önlemek amacıyla ve gerilimi belirli bir değerde sabitlemek için regülatör olarak kullanılır.
-Telekomünikasyonda FM radyo alıcıları ve uzaktan kumandalı devrelerde kullanılır.
-Dedektörler ve Osilatörlerde kullanılır.
-Sıcaklık ölçümünde kullanılır.
-Kırpma ve Kenetleme devrelerinde kullanılır.
-LED uygulamalarında kullanılır.
-Sinyal karıştırıcı devrelerde kullanılır.
-Güç dönüşüm devrelerinde kullanılır.
-Voltaj koruma devrelerinde kullanılır.
-Akım kumanda devrelerinde kullanılır.
Diyot Nedir? Diyot yapısı ve çeşitleri adlı yazımızın sonuna geldik.
Diğer teknoloji haberleri için tıklayınız.
Eğitim haberleri ve daha fazlası için tıklayınız.
Savunma sanayii hakkında bilgiler için tıklayınız.
Konferans arşivi için tıklayınız.

Mikroişlemciler Nedir?

Baskı Devre (PCB) Nedir?

Gömülü Sistemler Nedir?

Doğru Akım (DC) Nedir?

Kaynakça:

https://www.aydinlatma.org/diyot-nedir-ne-ise-yarar.html

https://tr.wikipedia.org/wiki/Diyot

https://www.muhendistan.com/diyot-nedir

 

Eray Kösebalaban

Balıkesir Üniversitesi | Elektrik Elektronik Mühendisliği

Related post

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.