Direnç Nedir? Nasıl Hesaplanır ? Renk Kodları Nelerdir ?

 Direnç Nedir?  Nasıl Hesaplanır ? Renk Kodları Nelerdir ?
  1. DİRENCİN FİZİKSEL BOYUTU

  2. DİRENCİN SICAKLIKLA DEĞİŞİMİ

  3. DİRENÇ RENK KODLARI

  4. STANDART DİRENÇ DEĞERLERİ

 

      1)  DİRENCİN FİZİKSEL BOYUTU

Direnci elektrik akımına gösterilen zorluk olarak tanımlamıştık. Bir iletkenin elektrik akımına gösterdiği zorluk (yani o iletkenin direnci), iletken içinde hareket eden elektronlarla, o iletken içindeki atom ve diğer parçacıklar arasındaki sürtünmelerden meydana gelir.
Bir iletkenin direnci , o iletkenin boyuna, çapına cinsine göre değişir. Örneğin bir iletkenin uzunluğu ile direnci doğru orantılıdır. İletkenin uzunluğu arttıkça direnç de artar. Buna karşılık iletkenin kesiti ile direnç ters orantılıdır. Buna göre iletkenin kesiti arttıkça direnç azalır, kesiti azaldıkça direnç artar. Bunlardan başka, direnç, iletkenin cinsine göre de değişir. Örneğin aynı uzunlukta ve aynı kesitte bakır ile alüminyum iletkenin dirençleri birbirinden farklıdır. Burada öz direnç kavramı karşımıza çıkar. Özdirenç, 1 metre uzunluğunda ve 1 mm2 kesitindeki bir iletkenin direncidir ve bütün iletkenin özdirençleri birbirinden farklıdır. Özdirenç “ρ” sembolü ile gösterelim ve “ro” olarak okunur.
Aşağıdaki tabloda, bazı iletkenlerin özdirençleri gösterilmektedir.

İletkenlerin özdirençleri
Bir iletkenin direnci aşağıdaki formülden hesaplanır.

2

Örnek: Uzunluğu 20 metre, kesiti 2 mm2 olan bakır telin direncini hesaplayınız.
(Bakırın özdirenci ρ=0.017 ohm)
Çözüm:
                                 3

  2) DİRENCİN SICAKLIKLA DEĞİŞİMİ

İletkenin direnci, sıcaklıkla doğru orantılıdır. Buna göre sıcaklık arttıkça iletkenin direnci de artar. Devre dizaynlarında, dirençler bir bir hesaplanır öyle seçilir. Bu nedenle direnç çok hassas bir noktada bağlı ise ve içinden geçen akım sonucu ısınarak değeri değişmiş ise, devrenin çalışması etkilenebilir.
Metallerin direnci, 0(sıfır) derece ile 100(yüz) derece arasında doğrusal olarak değişir. Aşağıdaki şekilde metallerin direncinin sıcaklıkla değişmesi görülmektedir.

4

Yukarıdaki şekilde R1 bir direncin t1 sıcaklığındaki değeri, R2 ise aynı direncin t2 sıcaklığındaki değeridir. Görüldüğü gibi sıcaklık arttıkça direncin omik değeri artmıştır. Her metalin bir T katsayısı vardır. Bu, teorik olarak o direncin değerinin sıfır ohm olduğu sıcaklık değeri demektir. Aşağıdaki tabloda çeşitli iletkenlerin T katsayıları verilmektedir.

5

Bir direncin değişik sıcaklık da ki değeri aşağıdaki formüllerle hesaplanır.

6

Bu formülde ki harflerin anlamlar;
T: Metalin katsayısı
t1: Birinci sıcaklık
R1: Direncin t1 sıcaklığındaki değeri
t2: İkinci sıcaklık
R2: Direncin t2 sıcaklığındaki değeri
Örnek: Bir bakır iletkeninin 20 derecedeki direnci 5 ohm dur. Bu iletkenin 50 derecedeki direncini bulunuz.
(Bakırın T katsayısı 235 tir).
Çözüm:

     3) DİRENÇ RENK KODLARI

Dirençlerin iki önemli karakteristiği olduğunu biliyoruz. Bu karakteristikler;
a- Direncin omik değeri
b- Direncin gücü
Olarak tanımlanır ve devrede kullanılacak dirençlerin seçiminde bu büyüklükler dikkate alınır. Şimdi sırayla bu büyüklükleri inceleyelim.

3.1)DİRENCİN OMİK DEĞERİ

Dirençlerin omik değerleri ya üzerinde doğrudan doğruya rakamla yazılır. Yada renk kodları aracılığı ile belirtilir. Aşağıdaki örneklerde dirençlerin omik değerleri ve toleransları doğrudan doğruya rakamla yazılmıştır.

8

Diğer grup dirençler ise (genellikle 0,125 ve 0,25 wattlık dirençlerde) omik değer, direncin üzerindeki renk bantlarıyla ifade edilir. Genellikle, dirençlerin üzerinde dört (4) tane renk bandı bulunur. Bu bantların soldan üç tanesi direncin omik değerini; en sağdaki bant ise direncin toleransını verir. Aşağıdaki şekilde direncin üzerindeki bulunan renk bantları görülmektedir.

9

 

10

Bunlara ek olarak eğer renk bantı yok ise tolerans %20’dir.(gövde rengi)
Örnek: Üzerindeki renk bantları, soldan itibaren kahve, siyah ve kırmızı olan direncin omik değerini ve toleransını hesaplayınız.

11

 Çözüm :  Renk bantlarını ve renklerin sayı karşılıklarını şekilde gösterdik. Burada dikkat
edilirse 4.bant yok bunun anlamı toleransın % 20 olduğunu anlamamız gerekir. Buna
göre verilen renk bantlarına göre direncin omik değerini bulursak;

12

veya 800 ile 1.2 kΩ değerini gösterir.

    4) STANDART DİRENÇ DEĞERLERİ

Standart direnç değerleri ve % 5, % 10 tolerans değerlerinin verildiği bir tablo oluşturalım. Yukarda verilen örneklerde gördüğümüz gibi direncin üzerinde yazan değeri verdiği gibi tolerans değerleri aralığındaki değeri de alabilmektedir. Örneğin 1kΩ ± % 10 direncin değeri 1kΩ olabildiği gibi minimum 900 Ω veya maxmum1.1 kΩ da olabilir. Aşağıdaki tabloda koyu renkler standart renkleri açık renk deki değerler ise tolerans değerlerini vermektedir

13

Yapacağınız devrede kullanacağınız dirençleri bu tablodan seçerek standart dirençler
kullanabilirsiniz. Aksi taktirde standart olmayan dirençleri piyasadan bulmanız
imkansızdır.

 

Diğer teknoloji haberleri için Tıklayın

Eğitim haberleri ve daha fazlası için Tıklayın

Savunma sanayi hakkında bilgiler için Tıklayın

Konferans arşivleri için Tıklayın

 

 

Kaynak :

https://www.dersimiz.com/bilgibankasi/direnc-nedir-hakkinda-bilgi-3372

https://tr.wikipedia.org/wiki/Diren%C3%A7_(devre_eleman%C4%B1)

https://www.aydinlatma.org/direnc-nedir-ne-ise-yarar.html

https://vukuflu.weebly.com/elektriksel-direnc-nedir-direnci-etkileyen-faktorler-nelerdr.html

https://qastack.info.tr/electronics/36341/what-is-the-difference-between-burden-resistor-and-a-normal-one

 

Berkay Kaşıkçı

17 aralık 2001 tarihin de doğdum ve kendimi bildim bileli elektronik cihazları tamiratı ile uğraş içindeyim. Akrabalarımızın ve ailelerimizin vesilesi ile bu yönde daha fazla yoğunluk verdim. Liseyi kazandığım gün ilk önceliğim uçak ve motor bakım meslek lisesiydi. listem de 3. sırada idi fakat gelmedi ve sağlık meslek lisesine gitmek zorun da kaldım . 4 sene boyunca sağlık dersleriyle yoğunlaştım ve burada eğitim görmeye başladım . Burada pek mutlu olmadığımı biraz geç fark ettim zaten çocukluk hayalini ben gerçekleştirememiştim burada ne işim vardı ? 4 sene sonun da üniversite sınavına girdim ve tek hedefim elektrik elektronik mühendisliği kazanmak idi. ve bu gerçekten çok zordu . Görmediğin derslerden çok zor sorularla  ve zor şartlar altında kazanmam gerekiyordu . Pes etmedim hırs ve azimle 2020 yılında elektrik ve elektronik bölümünü kazandım . Bir çok sertifikaya sahip ve öğrenmeye açığım . Burada bir çok eğitim paylaşılıyor bir çok danışman hocalarla eğitim veriliyor. Eğer siz de mühendis adaylarsanız ve öğrenmeye açıksanız burası tam size göre .Türkiye'yi daha iyi hale getirmek ve mühendis adaylarımızı yurt dışında ki rakiplerimizden çok daha iyi hale getirme dileğiyle kendinize iyi bakın...

Related post

1 Comment

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.