Asenkron Makinanın Çalışma Prensibi ve Endüklenen Moment

 Asenkron Makinanın Çalışma Prensibi ve Endüklenen Moment

Asenkron Makinanın Çalışma Prensibi ve Endüklenen Moment 1

Yazımızın birinci bölümünde asenkron motorların yapısını ve genel özelliklerini anlatmıştık. Daha önceki yazıya ulaşmak için TIKLAYIN.

Asenkron motorlarda stator sargılarına alternatif akım uygulandığında sargılarda dönel bir manyetik alan oluşur. Manyetik alan çizgileri hava aralığından geçerek rotor çubuklarını keser ve devresini tamamlar.

Bu esnada rotor çubuklarında

 formülü gereğince her çubukta bir gerilim indüklenir. Bu çubuklar iki taraftan da kısa devre edildiği için çubuklardan bir akım dolaşır. Dolaşan akım

formülü gereğince bir kuvvet üretir. Üretilen bu kuvvet rotoru dönel manyetik alan yönünde döndürür.

Asenkron Motorlarda Kayma:

Rotor dönel alanı stator dönel alanı ile aynı yönde ve rotor çalışma alanından daha yavaştır. Stator dönel alan hızı ile rotor dönel alan hızı arasında bir fark vardır. Bu fark “Kayma” olarak tanımlanır ve S ile gösterilir. Asenkron makinalarda stator dönel alan hızı veya senkron hız;

ns= Stator dönel alan hızı (senkron hız) d/d, rpm

nr= Rotor hızı

ω=  Açısal hız.

n=ns-nr

f= Frekans

p= Kutup çifti sayısı

2p= Toplam kutup sayısı

İle ifade edilir ve ns>nr olarak çalışır.

Kayma yani “S”:

S=1 yani nr=0 olduğunda kilitli rotor veya transformatör çalışma modu.

S=0 ise nr=ns olur ve motor tork üretmez.

0>S><1 ise motor çalışma modu.

S<0 ise generatör çalışma modu.

S<1 olduğunda ise fren çalışma (frenleme anı) modundadır.

Asenkron Makinede Endüklenen Moment

Asenkron motorlarda stator sargılarına 3 fazlı gerilim uygulandığında stator akı yoğunluğu Bs oluşur. Bu akı yoğunluğunun çok az bir kısmı havadan kaçak akı olarak devresini tamamlarken büyük bir kısmı stator demir nüvesi, stator-rotor arasında ki hava boşluğu ve rotor demir nüvesi üzerinden devresini tamamlar. Dolayısıyla hem stator hem de rotorda faraday yasası gereğince gerilim endüklenir. Rotor sargıları kısa devre olduğundan rotor sargılarında kısa devre akımı dolaşır. Bu akım rotorda Br akı yoğunluğu üretir. Sonuç olarak makinede endüklenen moment (tork)

ile ifade edilir. Net moment saat yönünün tersinde olduğu için rotorda bu yönde ivmelenecektir.

Rotor akımı ( IR) kendisinden 90° geride olan Br’yi üretir. Br, makinada saat yönünün tersinde moment üretmek için Bnet ile etkileşime girer. Eğer asenkron makinanın rotoru senkron hızda dönerse rotor çubukları manyetik alana göre durağan olacaktır. Bu durumda gerilim indüklenmeyecek rotor akımı ve üretilen manyetik akı yoğunluğu olmayacaktır. İndüklenen moment “0”’a eşit olacağından rotor sürtünme kayıplarından dolayı yavaşlayacaktır.

Müslüm Yıldızbakan

Related post

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.