ASENKRON MAKİNALAR (MOTORLAR) NEDİR?

 ASENKRON MAKİNALAR (MOTORLAR) NEDİR?

Asenkron Makinalar (Motorlar) Nedir? 3

Günümüzde en sık kullanılan makinalar olup hem motor hem de generatör olarak kullanmak mümkündür. Genellikle motor olarak kullanılır. Yapılarının basit olması, bakıma az ihtiyaç duymaları ve stabil çalışmaları en büyük avantajlarıdır. Asenkron makinalar 1,2 ve 3 fazlı olarak üretilmektedirler. Güç aralıkları 3.5 Watt’tan 60 MW aralığında olup 35KV gerilim değerlerine kadar imalâtı olmaktadır.

ASENKRON MOTORLARIN YAPISI:

Temel olarak duran bir kısım (Stator) ve dönel kısım (Rotor) bulunmaktadır. Bunlara ek olarak rotor yatakları, pervane, mil ve yan kapaklarda bulunmaktadır. Statorun şebekeden çektiği elektrik enerjisi stator ve rotor arasında ki hava aralığından transformasyon yoluyla rotora aktarılır. Bu şekilde mekanik enerji elde edilir. Asenkron makinalar senkron makinalar gibi doğru akıma ihtiyaç duymazlar. Bu yüzden tek uyartımlı sınıfa girerler. Asenkron makinalarda hem stator hem de rotorda sargılar bulunur. Rotorda bulunan sargıların türüne göre ikiye ayrılır.

  1. Bilezikli Asenkron Makinalar: Bu makinaların rotoru da statoru gibi sargılıdır ve kutup sayısı statorda ki kutup sayısına eşittir. Rotora yerleştirilen sargıların üç ucu kendi içerisinde yıldız bağlanırken diğer üç uç ise rotor miline entegre edilmiş milden ve birbirinden yalıtılmış bilezik şeklindeki bakır halkalara bağlanırlar. Rotor mil üzerine yerleştirilmiş olup motorun ürettiği torktaki vuruntuları yok etmek maksadıyla rotor sargıları birer oluk açısı kadar kaydırılarak oluklara yerleştirilir. Bilezikli ASM’lerde rotor sargı uçlarına harici direnç bağlanarak bu motorların hız ve tork kontrolü rahatlıkla yapılabilir.
  2. Sincap Kafesli Asenkron Makinalar: Bu rotor yapısında çeşitli geometrili oluk yapısı kullanılır. Rotor üretilirken farklı oluk yapılarından bir tanesi seçilir ve tüm çerçeveye dağıtılır. Paketlenmiş motor nüvesi oluklarından eritilmiş alüminyum yüksek basınçta enjekte edilir. Rotor çubukları alüminyumdan yapıldığı için metal nüveye değmelerine rağmen farklı direnç değerine sahip oldukları için tek sipirli motor sargısı gibi davranırlar.
Stator ve rotor oluk geometrileri

STATOR: Asenkron motorların hareketsiz kısmı olup yaklaşık 0.5 mm kalınlığındaki sacların paketlenmesiyle elde edilir. Stator oluk sayısı genelde 24 veya 36 olarak seçilir. Bu oluklara bir fazlı asenkron motorlarda 90 derece, üç fazlı asenkron motorlarda ise 120 derece faz farkı olacak şekilde alternatif akım sargıları yerleştirilir. Asenkron motorlar dönel manyetik alan prensibine göre çalışırlar.

3 fazlı dengeli dalga şekilleri ve bu dalgalara bağlı olarak üretilen manyetik akı yoğunluğu vektörleri  iken bileşke vektör genliği 1.5 Bm ve 90° geri fazdadır.   ω t değeri arttıkça bileşke vektörün genliği 1.5 Bmax olarak sabit kalacak ve saat yönünün tersinde dönecektir. Böylece stator sargılarında saat yönünün tersi yönünde dönel bir manyetik alan oluşur. Dönel manyetik alanın yönünün değişmesi için 3 fazlı besleme uçlarından herhangi ikisinin yer değiştirilmesi yeterlidir.

Asenkron motorlarda stator sargılarına alternatif akım uygulandığında sargılarda dönel bir manyetik alan oluşur. Manyetik alan çizgileri hava aralığından geçerek rotor çubuklarını keser ve devresini tamamlar.

Bu esnada rotor çubuklarında  

formülü gereğince her çubukta bir gerilim indüklenir. Bu çubuklar iki taraftan da kısa devre edildiği için çubuklardan bir akım dolaşır.

Dolaşan akım

formülü gereğince bir kuvvet üretir. Üretilen bu kuvvet rotoru dönel manyetik alan yönünde döndürür.

Müslüm Yıldızbakan

Related post

0 Comment

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.